Vitaminler sağlıklı yaşamak için gerekli olan en önemli etkin gıda bileşenleridir.
Fazla vitamin alınması kadar az vitamin alınması da vücudumuzda çeşitli olumsuzluklar yaratır.
Aşağıda vitaminler hakkındakısa bilgiler bulacaksınız.
Vitaminler neye yarar?, vitaminlerin özellikleri nelerdir?, Vitaminler eksik alındığında neler olur? Sorularının yanıtını bulacaksınız.
- Vitaminler Hücre zarından geçebilirler
2- Vitaminler Sindirim enzimlerinden etkilenmezler
3- Vitaminler Kanda görülürler
4- Vitaminler Vücudumuzdaki yaşamsal olayları denetlerler
5- Vitaminler Karaciğerde A ve Deride D vitaminleri: (öncül maddelerden) üretilebilir
6- Vitamin Latince yaşam anlamına gelen “vita” sözcüğünden kaynaklanır.
Vitaminler yağda ve suda eriyenler olarak iki gruba ayrılır .
Yağda eriyen vitaminler: A, D, E ve K vitaminleridir .
Suda eriyen vitaminler: B grubu vitaminler ile C vitaminidir .
7- Vitaminlerin Bazıları Işıktan bazıları ısıdan etkilenebilir.
Tiamin Vitamininin Yararları ve Özellikleri: (B1)
• Tiamin Suda kolay çözünür
• Tiamin Kaynatmaya karşı dayanıklıdır
• Tiamin pH değişimine hassastır
• Tiamin Karaciğer,maya ve hububatta çok bulunur
• Tiamin Karbonhidrat metabolizmasında rol oynar
• Tiamin Karbonhidrat ve proteinlerden yağların sentezi için gereklidir
• Tiamin Sinir dokusunun oksijen alma yeteneğini artırır
Yetersiz Alınınca Neler Olur?
• Mide ve barsak bozuklukları meydana gelir
• Barsaklarda iltihaplanma ve kabızlık görülür
• Alyuvarlarda pentoz fosfat birikimi olur
• Beriberi (Kalp damar sistemi hastalığı,sinirsel bozukluklar,kas zayıflğı ve halsizlik ) görülür
Riboflavin Vitamininin Yararları ve Özellikleri: (B2)
• Riboflavin Suda kolay çözünür
• Riboflavin Işığa dayanıksızdır
• Riboflavin Sakatatlarda, yumurta,süt peynir,maya,tahıllar ve yeşil yapraklı sebzelerde çok bulunur.
• Riboflavin Solunum reaksiyonlarında görevli enzimlerin yapısına katılır
• Riboflavin Gelişim üzerine etkisi fazladır
• Riboflavin Hemoglobin sentezinde rol oynar
Yetersiz Alınınca Neler Olur?
1. Deri ve sindirim kanalı mukozasında bozukluklar oluşur
2. Gözde sklera ve korneada damarlaşma görülür
Niyasin Vitamininin Yararları ve Özellikleri:
• Niyasin Vitamini Suda kolay erir
• Niyasin Vitamini Hava ve sıcağa dayanıklıdır
• Niyasin Vitamini NAD ve NADP nin oluşumunu sağlar
• Niyasin Vitamini Karaciğer,et,balık,buğday ve çavdarda bulunur.
Yetersiz Alınınca Neler Olur?
(Yetersizlik tek taraflı ve mısırla beslenmelerde görülür)
1. Sinir ve sindirim sistemi bozuklukları
2. Pellegra (Deri kurur ve sertleşir) görülür
B6 Vitamininin Yararları ve Özellikleri: (Pridoksin, H Vitamininin Yararları ve Özellikleri: )
• B6 Vitamini Suda ve alkolde erir
• B6 Vitamini Işığa ve u.v radyasyona karşı hassastır
• B6 Vitamini Amino asit ve potasyumun hücrelere taşınmasında rol alır
• B6 VitaminiBitkisel ve hayvansal besinlerde bolca bulunur
Pantotenik asit Yararları ve Özellikleri:
• Pantotenik asit Koenzim-a nın yapısına katılır
• Pantotenik asit Karbonhidrat protein ve yağ metabolizmasında rol alır
• Pantotenik asit Karaciğer böbrek ve yumurta sarısında bulunur
Yetersiz Alınınca Neler Olur?
1. El ve ayaklarda karıncalanma
2. Gündüz ayakların üşümesi ve gece ısınması
Biotin Yararları ve Özellikleri:
• Biotin Tuzlu suda erir
• Biotin Bitkisel ve hayvansal besinlerde bolca bulunur
• Biotin Karbonhidrat ve yağ metabolizmasına katılır
B9 Vitamininin Yararları ve Özellikleri: (Folik asit)
• B9 Vitamini Suda az çözünür
• B9 Vitamini Alkali ortamlarda kolay çözünür
• B9 Vitamini Amino asit metabolizmasında rol alır
• B9 Vitamini Hızlı bölünen hücreler için gereklidir
• B9 Vitamini Kan hücrelerinin oluşumunda B12 ile birlikte rol alır
• B9 Vitamini Mayalarda ve yeşil sebzelerde bol bulunur
Yetersiz Alınınca Neler Olur?
1. Gelişmenin yavaşlaması
2. Aneminin görülmesi
B12 Vitamininin Yararları ve Özellikleri:
• B12 Vitamini Yüksek yapılı bitki ve hayvanlar tarafından sentezlenemez
• B12 Vitamini Mikroorganizmalar sentezler
• B12 Vitamini Çok az miktarlarda etkendir
• B12 Vitamini Amino asit ve protein metabolizmasında etkendir
• B12 Vitamini B9 ile beraber hızlı bölünen hücreler ve kan hücreleri yapımı için gereklidir
Yetersiz Alınınca Neler Olur?
1. Anemi görülür
2. Sinir hücrelerinde bozulmalar görülür
C Vitamininin Yararları ve Özellikleri:
• C Vitamini Bazı omurgalı ve insanlar için önemlidir.(Bazı yüksek yapılı hayvanlar ve bitkiler sentezleyebilir.
• C Vitamini Isıya dayanıksızdır
• C Vitamini Biyokimyasal reaksiyonlarda rol alır
• C Vitamini Yeşil sebze ve limongillerde bol bulunur
Yetersiz Alınınca Neler Olur?
1. Skorbüt (Diş eti ve diğer organlarda gelişen kanama ) hastalığı gelişir
2. Dişler ve damaklarda yapı bozukluğu gelişir.(Bu durum hücresel yapı olan mükopolisakkaritlerin yapı bozukluğundan kaynaklanır.)
A Vitamininin Yararları ve Özellikleri:
• A Vitamini Besilerle beta karoten veya şeklinde alınır
• A Vitamini Gözde bulunan pigmentlerin yapısına katılır
• A Vitamini Omurgalıların görme olaylarında gerçekleşen biyokimyasal olaylar için gereklidir
Yetersiz Alınınca Neler Olur?
1. Fotofobi (ışığa duyarlılık) gelişir
2. Gece körlüğü
3. Göz yaşı oluşturamama ve korneada sertleşme
4. Solunum,urogenital yollarda ve ciltte sertleşme,
5. Diş bozuklukları
D Vitamininin Yararları ve Özellikleri:
• D Vitamini Hormon gibi davranan vitamindir
• D Vitamini Bitki ve hayvansal besinlerde bulunur
• D Vitamini Ca metabolizmasında etkendir
• D Vitamini Barsaklardan Ca emilimini kolaylaştırır
• D Vitamini Kan Ca seviyesinin ayarlanmasında etkendir
• D Vitamini İnsan ve diğer memeliler öncül maddelerini sentezleyebilirler.Bu maddeler deride u.v etkisi ile D Vitamininin Yararları ve Özellikleri: ne dönüşürler.
Yetersiz Alınınca Neler Olur?
1. Raşitizm (Kemik gelişiminde görülen bozukluk) görülür
2. Yetişkinlerde osteomalazi (Kemik yumuşaması) görülür
E Vitamininin Yararları ve Özellikleri:
• E Vitamini Bitkisel ve hayvansal besinlerde yaygın olarak bulunurlar
• E Vitamini Antioksidan olduğu düşünülmektedi
• E Vitamini Laboratuar çalışmalarında farelerde karaciğer kalp ve damar hastalıkları ve kısırlık görülmüştür.
K Vitamininin Yararları ve Özellikleri:
• Besinlerde yaygın olarak bulunur
• İnsanlarda ince barsaklarda microorganizmalar tarafından üretilir
• Yetersiz Alınınca Neler Olur?ne raslanmaz
• Karaciğerde protrombin yapımında gereklidir
• Kanın pıhtılaşmasında rol alır
